Աստղագիտություն
Գիտության մեջ մեզ հատկապես երևակայություն է պետք։ Այն միայն մաթեմատիկա կամ միայն տրամաբանություն չէ, այլ նաև որոշ չափով գեղեցկություն ու պոեզիա է։
— (1871)
Շագանակագույն թզուկը կարծես տատանվում է յուրաքանչյուր 171 օրը մեկ։ Այն կարող է քաշել մեկ թաքնված աշխարհ, բայց տվյալները դեռ թույլ են տալիս երկուսը
Քսաներեք բարձրորակ սպեկտր բացահայտում են CD-35 2722 B-ի շարժման ուժեղ պարբերական շեղում։ Նախընտրելի մոդելը մեկ էքսցենտրիկ ուղեկիցն է՝ Յուպիտերին մոտ նվազագույն զանգվածով, բայց երկու օբյեկտից բաղկացած մոդելը կարող է ընդօրինակել նույն ազդանշանը, շագանակագույն թզուկի դանդաղ փոփոխականությունը սկզբունքորեն դեռ հնարավոր է, իսկ «էկզալուսին» բառը այստեղ հաստատված սահման չունի։
Միջաստղային գիսաստղի իզոտոպների առաջին չափումը հուշում է, որ այն ծնվել է հին, մետաղներով աղքատ աստղի շուրջ — բայց մեծ անորոշությամբ
Աստղագետները VLT-ի միջոցով չափել են ածխածնի և ազոտի իզոտոպային հարաբերությունները 3I/ATLAS-ում՝ հայտնի երրորդ միջաստղային գիսաստղում։ Սա առաջին դեպքն է, երբ նման չափում հնարավոր է եղել մեկ այլ աստղից եկած օբյեկտի համար։ Երկու հարաբերություններն էլ ստացվել են Արեգակնային համակարգի գիսաստղերի արժեքներից բարձր, ինչը համատեղելի է այն մտքի հետ, որ 3I-ը ձևավորվել է հին, ցածր մետաղականությամբ աստղի շուրջ սկավառակի սառը արտաքին հատվածներում։ Չափումը իսկական առաջին քայլ է, բայց հիմնված է մեկ օբյեկտի, մեկ մոլեկուլի երկու հարաբերությունների և մեծ անորոշությունների վրա․ այն չի բացահայտում, թե որտեղից է եկել 3I-ը, և կյանքի հետ որևէ կապ չունի։
Euclid-ը ավելի քան կրկնապատկեց redshift 7-ից բարձր հայտնի quasars-ի փոքր sample-ը
Euclid Wide Survey-ի առաջին մոտ 1.5 տարում ~3000 square degrees որոնումը գտել է 31 նոր quasar redshift 6.6–7.8 միջակայքում։ Դրանցից 12-ը redshift 7 կամ ավելի են, ավելի քան կրկնապատկելով pre-Euclid sample-ը, իսկ մեկը redshift 7.77-ով նոր record-holder է։ Իրական advance-ը մեկ record-ը չէ, այլ survey-ի ability-ն rare, հիմնականում faint quasars-ը bulk-ով գտնելու համար։ Սա initial result է, full statistical analysis-ը և spectroscopic confirmation-ի մի մասը դեռ առջևում են։
Աստղերի միջև հայտնաբերված առաջին իսկական շաքարը քիմիա է, ոչ կյանք
Աստղագետները հաղորդում են միջաստղային միջավայրում իսկական շաքարի մոլեկուլի առաջին հայտնաբերման մասին՝ էրիթրուլոզ, քիրալ չորս ածխածնային կետոզ, որը երևում է G+0.693−0.027 Գալակտիկական կենտրոնի ամպի ռադիոսպեկտրերում։ Հայտնաբերման տեխնիկական հիմքը ուժեղ է՝ մի քանի սպեկտրային գիծ, առատության ֆիթինգ և փոքր մոլեկուլներից սառցապատ հատիկների վրա առաջացման հավանական ուղի։ Սա կարևոր է, որովհետև նախակենսաբանական քիմիայի մի դաս տեղափոխում է Երկրից դուրս՝ միջաստղային տարածք։ Բայց սա ռիբոզ չէ, RNA չէ, կյանք չէ և ապացույց չէ, որ վաղ Երկիրը բավարար շաքար է ստացել կենսաբանություն սկսելու համար։
K2-18 b-ում DMS/DMDS-ի հնարավոր 3σ hint-ը կյանքի հայտնաբերում չէ
JWST/MIRI-ի mid-infrared spectrum-ում K2-18 b-ի համար տեսել են feature-ներ, որոնք 20 փորձարկված մոլեկուլներից լավագույնս բացատրվում են dimethyl sulfide և/կամ dimethyl disulfide-ով՝ մոտ 3σ evidence-ով։ Դա hint է, ոչ secure detection, տվյալները երկու մոլեկուլները չեն տարբերում, իսկ մոլեկուլի detection-ը ինքնին կյանք չէր ապացուցի։ Հեղինակներն այդ սահմանափակումները բաց են գրում, իսկ անկախ reanalysis-ներն ավելի ուշ evidence-ը նույնիսկ ավելի թույլ են գնահատել։
DESI-ի ամենասուր cosmic ruler-ը և dark energy-ի մասին զգուշավոր «գուցե»-ն
DESI-ն վեց միլիոն օբյեկտից չափել է Տիեզերքի expansion history-ն՝ մինչ այժմ կառուցված ամենաճշգրիտ baryon-acoustic ruler-ով։ Ինքնուրույն այդ ruler-ը համաձայն է ստանդարտ մոդելի հետ, որտեղ dark energy-ն հաստատուն է։ Միայն DESI-ն cosmic microwave background-ի և supernova sample-ի հետ համադրելիս է հայտնվում evolving dark energy-ի նախընտրություն՝ 2.6σ-ից մինչև 3.9σ, կախված ավելացված supernova sample-ից, discovery threshold-ից ցածր և զգայուն տվյալների համադրության նկատմամբ։ Իրական հարց, որը հիմա կարելի է ճշգրիտ տալ, ոչ արդեն ստացված պատասխան։
JWST-ը Տիտանի և Պլուտոնի վրա տեսավ նույն՝ դեռ չնույնականացված սպեկտրային fingerprint-ը
JWST սպեկտրերը Տիտանի և Պլուտոնի մակերեսների մոտ ցույց են տալիս իրական absorption feature՝ մոտ 5.11 micrometer-ում։ Ազդանշանը երևում է անկախ գործիքներում, իրեն պահում է որպես մակերեսային feature, ոչ մթնոլորտային մշուշ, և բավարար չի համապատասխանում սպասվող սառույցների հրապարակված լաբորատոր սպեկտրերին։ Սա չլուծված նույնականացման խնդիր է, ոչ էկզոտիկ նյութի ապացույց․ ամենահավանական պատասխանը սովորական սառեցված օրգանական միացություն է, որի լաբորատոր fingerprint-ը ճիշտ պայմաններում դեռ չի չափվել։
Մինչ այժմ ամենահեռավոր գալակտիկան, որից ուղղակիորեն գրանցվել է իոնացնող լույսի արտահոսք
Hubble-ի և JWST-ի միջոցով աստղագետները ուղղակիորեն գրանցել են մեկ գալակտիկայից դուրս եկող իոնացնող ուլտրամանուշակագույն լույսը՝ վերաիոնացման ավարտից մոտ 250 միլիոն տարի հետո։ 50–100% արտահոսքի բաժինը մոդելներով վերականգնված գնահատական է, ոչ ուղիղ չափում, իսկ երկրորդ կարևոր արդյունքը՝ մեծ կարմիր շեղման վրա արտահոսքի անուղղակի ցուցիչի առաջին ստուգումներից մեկը։
Interstellar comet 3I/ATLAS-ի ջուրը ձևավորվել է մեր գիսաստղերից ավելի ցուրտ պայմաններում — ուրիշ մոլորակային համակարգի առաջին քիմիական ընթերցումներից մեկը
ALMA-ի միջոցով աստղագետները սահմանափակել են 3I/ATLAS-ի ջրում ծանր և սովորական ջրածնի հարաբերակցությունը և գտել ուժեղ դեյտերիումային հարստացում՝ առնվազն մոտ 40 անգամ Երկրի օվկիանոսներից և 30 անգամ սովորական Արեգակնային համակարգի գիսաստղից բարձր։ Դա մատնանշում է ավելի ցուրտ ձևավորման պայմաններ։ Արդյունքը ստորին սահման է՝ անուղղակի մոդելից, որովհետև սովորական ջրի գիծը ուղղակիորեն չի հայտնաբերվել, և կյանքի կամ տեխնոլոգիայի մասին ոչինչ չի ասում։
Անտարկտիկայի վրայով անցած երկու անոմալ ռադիոիմպուլսները մնում են չբացատրված, իսկ «նոր մասնիկի» բացատրությունը կորցնում է աջակցությունը
Տարիներ առաջ օդապարիկով իրականացվող անտարկտիկական փորձը գրանցած երկու արտասովոր ռադիոիմպուլսները դեռ համաձայնեցված բացատրություն չունեն․ Pierre Auger-ի հատուկ որոնումը չգտավ այն կասկադների հետքը, որոնք դրանք ենթադրաբար պետք է առաջացնեին, ինչի պատճառով էկզոտիկ «նոր մասնիկի» մեկնաբանությունը շատ ավելի քիչ հավանական է դառնում, մինչդեռ անոմալիան մնում է չլուծված։